پولیپ رحم یا پولیپ آندومتر، رشد بیشازحد موضعی بافت آندومتر است که به داخل حفره رحم برجسته میشود. بیشتر پولیپهای آندومتر خوشخیم هستند، اما بعضی از آنها ممکن است حاوی تغییرات پیشسرطانی یا سرطانی باشند. به همین دلیل، سن، وضعیت یائسگی، علائم و نوع خونریزی در ارزیابی پولیپ اهمیت دارند.
پولیپ همیشه علامت ایجاد نمیکند و ممکن است هنگام سونوگرافی یا بررسی مشکلات باروری بهطور اتفاقی تشخیص داده شود. در افرادی که علامت دارند، تغییر در الگوی خونریزی رحم شایعترین تظاهر است.
پولیپ رحم چیست؟
پولیپ آندومتر از بافت پوشاننده داخل رحم، یعنی آندومتر، تشکیل میشود. ممکن است یک یا چند پولیپ در حفره رحم وجود داشته باشد و اندازه آنها از ضایعات کوچک تا چند سانتیمتر متفاوت باشد.
برخی پولیپها با یک پایه باریک به دیواره رحم متصل هستند و برخی اتصال پهنتری دارند. محل و اندازه پولیپ میتواند بر علائم اثر بگذارد، اما اندازه آن بهتنهایی شدت علائم را تعیین نمیکند.
پولیپ رحم با فیبروم یکسان نیست. پولیپ از آندومتر منشأ میگیرد، در حالی که فیبروم از عضله رحم ایجاد میشود. این تفاوت در نحوه تشخیص و درمان اهمیت دارد.
پولیپ رحم چرا ایجاد میشود؟
علت دقیق ایجاد پولیپ آندومتر در همه افراد مشخص نیست. رشد پولیپ با پاسخ بافت آندومتر به استروژن ارتباط دارد و تغییرات هورمونی میتوانند در ایجاد یا رشد آن نقش داشته باشند.
پولیپ رحم ممکن است در سنین مختلف ایجاد شود، اما در سالهای نزدیک به یائسگی و پس از آن بیشتر دیده میشود.
برخی عوامل با افزایش احتمال ایجاد پولیپ آندومتر ارتباط دارند، از جمله:
- افزایش سن
- چاقی
- فشار خون بالا
- برخی درمانهای هورمونی
- مصرف تاموکسیفن در بعضی بیماران
وجود این عوامل به معنی ایجاد قطعی پولیپ نیست و ممکن است فرد بدون داشتن هیچیک از آنها نیز به پولیپ رحم مبتلا شود.
علائم پولیپ رحم چیست؟
بعضی پولیپها هیچ علامتی ایجاد نمیکنند. در صورت بروز علائم، تغییر در الگوی خونریزی رحم شایعترین مشکل است.
علائم احتمالی شامل موارد زیر است:
- خونریزی شدید یا طولانی قاعدگی
- لکهبینی یا خونریزی بین دو پریود
- نامنظم شدن قاعدگی
- خونریزی پس از رابطه جنسی در برخی افراد
- خونریزی پس از یائسگی
- مشکلات باروری در برخی افراد
البته این علائم فقط به پولیپ مربوط نمیشوند. فیبروم رحم، آدنومیوز، اختلالات هورمونی و برخی بیماریهای دیگر نیز میتوانند خونریزی غیرطبیعی ایجاد کنند. بنابراین نمیتوان تنها بر اساس علائم، وجود پولیپ را تشخیص داد.
آیا پولیپ رحم همیشه باعث خونریزی میشود؟
خیر. برخی پولیپها بدون علامت هستند و ممکن است هنگام تصویربرداری یا بررسی علت دیگری بهطور اتفاقی پیدا شوند.
شدت خونریزی نیز لزوماً با اندازه پولیپ متناسب نیست. یک پولیپ کوچک میتواند باعث لکهبینی یا خونریزی شود، در حالی که پولیپ بزرگتر ممکن است هیچ علامتی ایجاد نکند.
اگر الگوی قاعدگی تغییر کرده باشد یا خونریزی غیرطبیعی ایجاد شود، علت آن باید بر اساس علائم، سابقه پزشکی و در صورت نیاز تصویربرداری بررسی شود.
پولیپ رحم بعد از یائسگی
پولیپ رحم میتواند پس از یائسگی نیز ایجاد یا تشخیص داده شود. با این حال، هرگونه خونریزی پس از یائسگی باید بررسی شود، حتی اگر مقدار آن کم باشد.
پولیپ یکی از علل احتمالی خونریزی پس از یائسگی است، اما تنها علت آن نیست. سایر بیماریهای رحم نیز میتوانند چنین علامتی ایجاد کنند.
اگر پولیپ در فردی که یائسه شده تشخیص داده شود، پزشک عواملی مانند سن، نوع و شدت خونریزی، اندازه و ظاهر پولیپ و سایر یافتههای پزشکی را برای تصمیمگیری درباره ادامه بررسی یا درمان در نظر میگیرد.
آیا پولیپ رحم باعث ناباروری میشود؟
وجود پولیپ به معنی ناباروری قطعی نیست. با این حال، برخی پولیپهای داخل حفره رحم ممکن است با مشکلات باروری ارتباط داشته باشند.
یکی از توضیحات احتمالی این ارتباط، تغییر محیط حفره رحم و تأثیر احتمالی آن بر لانهگزینی جنین است. به همین دلیل، بررسی حفره رحم میتواند بخشی از ارزیابی برخی افراد مبتلا به ناباروری باشد.
اگر پولیپ در فردی که قصد بارداری دارد تشخیص داده شود، تصمیم درباره درمان به عواملی مانند اندازه و محل پولیپ، سابقه باروری و سایر عوامل مؤثر بر باروری بستگی دارد. در صورت نیاز، پولیپ را میتوان با هیستروسکوپی بررسی و خارج کرد.
تفاوت پولیپ رحم و فیبروم چیست؟
پولیپ و فیبروم هر دو میتوانند باعث خونریزی غیرطبیعی رحم شوند، اما از بافتهای متفاوتی منشأ میگیرند.
پولیپ از آندومتر، یعنی پوشش داخلی رحم، رشد میکند و معمولاً به داخل حفره رحم برجسته میشود.
فیبروم از عضله رحم منشأ میگیرد و میتواند در ضخامت دیواره رحم یا در قسمت داخلی یا خارجی آن رشد کند.
به همین دلیل، روش درمان آنها نیز همیشه یکسان نیست. برخی پولیپها و فیبرومهای داخل حفره رحم را میتوان با هیستروسکوپی بررسی و درمان کرد، در حالی که فیبرومهای بزرگ یا فیبرومهایی که در بخش دیگری از رحم قرار دارند ممکن است به روشهای دیگری نیاز داشته باشند.
پولیپ رحم چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص با بررسی علائم و سابقه پزشکی شروع میشود و بر اساس شرایط فرد ممکن است معاینه و تصویربرداری نیز انجام شود.
سونوگرافی
سونوگرافی ترانسواژینال یکی از روشهای مورد استفاده برای بررسی رحم و آندومتر است. این روش میتواند وجود یک ضایعه داخل حفره رحم را مطرح کند و اطلاعاتی درباره ضخامت آندومتر و ساختار رحم در اختیار پزشک قرار دهد.
گاهی برای بررسی دقیقتر حفره رحم از سونوهیستروگرافی استفاده میشود. در این روش، مقدار کمی مایع استریل وارد حفره رحم میشود تا دیوارههای حفره بهتر دیده شوند. این روش میتواند در بررسی پولیپ و برخی فیبرومهای داخل حفره مفید باشد.
هیستروسکوپی
هیستروسکوپی امکان مشاهده مستقیم حفره رحم را فراهم میکند. در این روش، وسیلهای باریک و مجهز به دوربین از طریق واژن و دهانه رحم وارد رحم میشود.
اگر پولیپ در حین هیستروسکوپی مشاهده شود، در بسیاری از موارد میتوان آن را در همان فرایند خارج کرد. به همین دلیل، هیستروسکوپی میتواند هم برای بررسی و هم برای درمان ضایعات داخل حفره رحم استفاده شود.
آیا MRI برای تشخیص پولیپ رحم لازم است؟
MRI معمولاً اولین روش برای بررسی پولیپ داخل حفره رحم نیست. سونوگرافی و در شرایط مناسب هیستروسکوپی معمولاً برای ارزیابی این ضایعات کاربرد بیشتری دارند.
MRI ممکن است زمانی استفاده شود که پزشک به اطلاعات بیشتری درباره ساختار رحم نیاز داشته باشد یا احتمال بیماری دیگری مطرح باشد. بنابراین انجام MRI برای همه افراد مبتلا به پولیپ ضروری نیست.
آیا پولیپ رحم خودبهخود از بین میرود؟
برخی پولیپهای کوچک ممکن است بدون درمان پسرفت کنند، بهخصوص در افرادی که هنوز یائسه نشدهاند. با این حال، این اتفاق برای همه پولیپها رخ نمیدهد.
پزشک بر اساس سن، وضعیت یائسگی، اندازه و محل پولیپ، وجود علائم و سایر یافتههای پزشکی تصمیم میگیرد که پیگیری کافی است یا برداشتن پولیپ مناسبتر است.
در فردی که خونریزی پس از یائسگی دارد، بررسی علت خونریزی اهمیت بیشتری پیدا میکند و ممکن است بررسی بافتی نیز لازم باشد.
درمان پولیپ رحم چگونه انجام میشود؟
همه پولیپها به برداشتن فوری نیاز ندارند. اگر پولیپ کوچک باشد و علامتی ایجاد نکند، در برخی شرایط پزشک ممکن است پیگیری را انتخاب کند.
در مقابل، خونریزی غیرطبیعی، شرایط مرتبط با باروری، اندازه یا ظاهر پولیپ و عوامل خطر فرد ممکن است باعث شود برداشتن پولیپ توصیه شود.
برداشتن پولیپ با هیستروسکوپی
هیستروسکوپی یکی از روشهای اصلی برای برداشتن پولیپ داخل حفره رحم است. پزشک ابتدا ضایعه را بهطور مستقیم مشاهده میکند و سپس با استفاده از ابزار مناسب آن را خارج میکند.
دسترسی به حفره رحم از طریق واژن و دهانه رحم انجام میشود، بنابراین برای این روش معمولاً برش شکمی لازم نیست. نوع بیحسی یا بیهوشی و نحوه انجام عمل به روش مورد استفاده، اندازه و محل پولیپ و شرایط فرد بستگی دارد.
بافت برداشتهشده معمولاً برای بررسی پاتولوژی ارسال میشود. بررسی بافت میتواند ماهیت پولیپ و وجود سلولهای غیرطبیعی، پیشسرطانی یا سرطانی را مشخص کند.
آیا پولیپ رحم دوباره ایجاد میشود؟
بله، پس از برداشتن یک پولیپ امکان ایجاد پولیپ جدید وجود دارد. برداشتن پولیپ موجود، از ایجاد ضایعات جدید در آینده بهطور کامل جلوگیری نمیکند.
اگر پس از درمان دوباره خونریزی یا لکهبینی ایجاد شود، پزشک ممکن است بررسی مجدد رحم را توصیه کند.
آیا پولیپ رحم میتواند سرطانی باشد؟
بیشتر پولیپهای آندومتر خوشخیم هستند، اما برخی ممکن است حاوی تغییرات پیشسرطانی یا سرطانی باشند. احتمال این تغییرات در همه افراد یکسان نیست.
سن، وضعیت یائسگی، وجود خونریزی غیرطبیعی و ویژگیهای پولیپ در ارزیابی اهمیت دارند. به همین دلیل، زمانی که پولیپ برداشته میشود، بررسی پاتولوژی نمونه میتواند برای تعیین ماهیت آن انجام شود.
بهخصوص خونریزی پس از یائسگی نباید بدون ارزیابی پزشکی به وجود پولیپ نسبت داده شود.
چه زمانی باید برای پولیپ رحم به پزشک مراجعه کرد؟
اگر خونریزی قاعدگی نسبت به گذشته بهطور قابلتوجهی بیشتر یا طولانیتر شده باشد، بین پریودها لکهبینی یا خونریزی ایجاد شود یا بعد از یائسگی خونریزی اتفاق بیفتد، مراجعه به متخصص زنان برای بررسی علت مناسب است.
اگر پولیپ در سونوگرافی یا بررسی دیگری بهطور اتفاقی دیده شده باشد نیز بهتر است درباره نیاز به پیگیری یا درمان با پزشک مشورت شود. تصمیم درمانی به سن، علائم، اندازه و محل پولیپ، وضعیت یائسگی و سایر یافتههای پزشکی بستگی دارد.
بررسی و درمان پولیپ رحم در آویسنا
بیمارستان بینالمللی آویسنا در استانبول خدمات مربوط به تشخیص و درمان بیماریهای زنان را ارائه میکند. خدمات این مرکز شامل ارزیابی و درمان مشکلات رحم و برخی روشهای جراحی زنان است.
در صورت تشخیص پولیپ، روش مناسب برای هر فرد متفاوت است. پزشک بر اساس علائم، سن، وضعیت یائسگی، اندازه و محل پولیپ، یافتههای تصویربرداری و در صورت نیاز نتیجه پاتولوژی درباره پیگیری یا درمان تصمیم میگیرد.
سوالات متداول
آیا پولیپ رحم خطرناک است؟
بیشتر پولیپهای رحم خوشخیم هستند، اما برخی میتوانند حاوی تغییرات پیشسرطانی یا سرطانی باشند. در شرایطی که بررسی بافتی لازم باشد، نمونه پولیپ برای پاتولوژی بررسی میشود.
آیا پولیپ رحم باعث خونریزی شدید میشود؟
بله. پولیپ میتواند باعث خونریزی شدید، طولانی یا نامنظم شود، اما همه پولیپها علامت ایجاد نمیکنند.
آیا پولیپ رحم باعث ناباروری میشود؟
پولیپ در همه افراد باعث ناباروری نمیشود، اما برخی پولیپهای داخل حفره رحم ممکن است با مشکلات باروری ارتباط داشته باشند. در این شرایط، محل و اندازه پولیپ در کنار سایر عوامل باروری ارزیابی میشود.
بهترین روش برداشتن پولیپ رحم چیست؟
برای بسیاری از پولیپهای داخل حفره رحم، برداشتن با هیستروسکوپی یکی از روشهای مورد استفاده است. انتخاب روش به اندازه و محل پولیپ و شرایط فرد بستگی دارد.
آیا پولیپ رحم بعد از برداشتن برمیگردد؟
ممکن است پولیپ جدید پس از درمان ایجاد شود. اگر خونریزی یا لکهبینی دوباره ایجاد شود، بررسی مجدد میتواند لازم باشد.
آیا خونریزی بعد از یائسگی میتواند به دلیل پولیپ باشد؟
بله، پولیپ یکی از علل احتمالی خونریزی پس از یائسگی است. با این حال، این خونریزی میتواند دلایل دیگری نیز داشته باشد و باید توسط پزشک بررسی شود.
