Çene çıkması, alt çene kemiğinin (mandibula) normal konumundan kayarak eklemden çıkmasıdır. Genellikle ağzın çok fazla açılması, travma ya da ani bir hareket sonrası oluşmaktadır. Şiddetli ağrı, çeneyi kapatamama, konuşma ve yemek yeme güçlüğü ile kendini belli eder.
Çene Çıkması Nedir?
Çene çıkması, alt çene kemiğinin (mandibula), kafatasıyla birleştiği temporomandibular eklemden (TME) yerinden oynaması durumudur. Genellikle ağzın aşırı açılması (esneme, kusma, diş tedavisi gibi), doğrudan darbe ya da travma sonucu meydana gelir. Bu durumda hasta ağzını kapatamaz, şiddetli ağrı, konuşma ve çiğneme güçlüğü yaşamaktadır. Çene yerinden çıktığında, eklem diski normal pozisyonunu kaybeder ve çene öne ya da yana doğru kayar. Tedavi, çenenin uzman bir sağlık profesyoneli tarafından elle yeniden yerine oturtulmasıyla sağlanmaktadır. Ancak tekrarlayan durumlarda cerrahi müdahale gerekebilmektedir.
Çene Neden Çıkar?
- Aşırı esneme
- Diş tedavisi sırasında ağzın uzun süre açık kalması
- Travma veya darbe
- Sert yiyecek ısırma
- Ani yüz kası kasılması (örneğin epilepsi nöbeti)
- Önceden geçirilmiş çene çıkığı öyküsü
- Eklem yapısındaki gevşeklik (bağ dokusu hastalıkları)
- Kusma sırasında aşırı zorlanma
- Aşırı gülme
- Temporomandibular eklem bozuklukları gibi nedenlerden dolayı ortaya çıkabilmektedir.
Belirtileri Nelerdir?
- Ağız açık kalması ve kapanamama
- Çenede şekil bozukluğu
- Şiddetli ağrı
- Konuşma zorluğu
- Yutkunma güçlüğü
- Çene hareketlerinde kısıtlılık
- Alt çenenin öne veya yana kayması
- Tükürük kontrolünde zorlanma
- Kulak çevresinde hassasiyet
- Dişlerin normal hizalanmaması gibi belirtiler vardır.
Çene Çıkmasını Önlemek için Neler Yapılır?
Çene çıkığını önlemek için günlük hayatta bazı basit ama etkili önlemler alınabilmektedir. Aşırı esneme, sert gülme veya ağız çok fazla açmayı gerektiren hareketlerden kaçınılmalıdır. Özellikle daha önce çene çıkığı yaşamış kişiler, ağızlarını açarken dikkatli olmalı, büyük lokmalar yerine küçük parçalar halinde yemelidir. Sert yiyecekleri ısırmaktan ve aniden çeneyi zorlayan hareketlerden uzak durulmalıdır. Diş tedavilerinde hekime daha önce çene çıkığı öyküsü varsa mutlaka bilgi verilmelidir. Eklem yapısında gevşeklik olan bireylerin düzenli doktor kontrolünde olması ve gerekirse çeneyi destekleyen kasları güçlendirecek egzersizler yapması da önemlidir.
Çene Çıkması Tedavisi Nasıl Yapılır?
Çene çıkması tedavisi genellikle çenenin manuel olarak, yani elle yerine oturtulmasıyla yapılmaktadır. Bu işlem, deneyimli bir hekim tarafından ve çoğu zaman lokal anestezi altında gerçekleştirilmektedir. Hekim, alt çeneyi kontrollü bir şekilde aşağı ve arkaya doğru iterek eklemi yerine yerleştirmektedir. Çene yerine oturduğunda hastada anında rahatlama görülmektedir. Sonrasında birkaç gün boyunca çene hareketlerini kısıtlamak, yumuşak gıdalarla beslenmek ve destekleyici bandaj kullanmak gerekebilmektedir. Tekrarlayan çene çıkıklarında ise cerrahi müdahale, eklem içi enjeksiyonlar veya özel çene splintleri gibi ileri tedavi yöntemleri uygulanabilir.
Çene Çıkığında Cerrahi Müdahale ve Tedavi Sonrası Öneriler
- İlk günlerde yumuşak gıdalarla beslenin
- Ağız çok açılmamalıdır (yemek yerken, esnerken dikkatli olunmalıdır)
- Sert yiyecekleri ısırmaktan kaçının
- Diş tedavileri sırasında hekimi bilgilendirin
- Çene dinlendirilmelidir gerekirse elastik bandaj kullanılmalıdır
- Kontrolleri ihmal etmeyin
- Gerekirse kasları güçlendirici egzersizler yapın
- Travmalardan korunmaya özen gösterin
Sık Sorulan Sorular
Evet, özellikle bağ dokusu gevşek olan kişilerde veya daha önce çıkık yaşamış bireylerde tekrarlayabilen bir durumdur. Ancak tekrarlaması için basit önlemler alınabilmektedir.
Genellikle kendiliğinden geçen bir durum değildir. Alanında uzman bir sağlık profesyoneli tarafından yerine oturtulması gerekmektedir.
Bu süre tedavi ve dinlenmeye bağlı olarak birkaç gün ile birkaç hafta arasında değişmektedir.
