Çene Eklemi Bozukluğu Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Çene eklemi, alt çeneyi kafatasına bağlar. Konuşma, çiğneme ve yutkunma gibi günlük hareketlerde önemli rol oynar. Eklem veya çevresindeki kaslarda oluşan sorunlar çene hareketlerini etkileyebilir. Çene eklemi bozukluğu, eklemi, çiğneme kaslarını ve çevredeki dokuları etkileyen çeşitli sorunları ifade eder.

Çene hareketleri sırasında ağrı, eklem sesi, ağız açmada zorluk ve çiğneme sırasında rahatsızlık sık görülen şikâyetlerdir. Özellikle devam eden çene eklemi ağrısı, altta yatan nedeni belirlemek için uzman değerlendirmesi gerektirmektedir.

Çene Eklemi Bozukluğu Neden Olur?

Çene eklemi bozuklukları farklı nedenlerle ortaya çıkabilmektedir. Diş sıkma ve diş gıcırdatma, ekleme fazla yük bindiren önemli faktörlerdir. Çene bölgesine alınan darbeler de eklem sorunlarına yol açabilmektedir.

Dişlerin kapanışındaki sorunlar ve eklem yapısındaki değişiklikler de şikâyetlere neden olabilmektedir. Stres ve kaygı, diş sıkma alışkanlığını artırabilmektedir. Bu durum çene kaslarının uzun süre gergin kalmasına yol açar. Eklemdeki kıkırdak dokunun yıpranması da ağrıya neden olabilmektedir.

Çene Eklemi Bozukluğu Belirtileri

Çene eklemi bozukluğu belirtileri kişiden kişiye değişir. Sorunun nedeni ve şiddeti, belirtilerin şeklini etkiler. Bazı kişiler yalnızca eklem sesi duyarken bazı kişiler ağrı veya hareket kısıtlılığı yaşayabilmektedir.

Sık görülen belirtiler şunlardır:

• Çene hareketleri sırasında ağrı
• Çene eklemi ağrısı
• Ağız açarken veya kapatırken eklemden ses gelmesi
• Çenede takılma veya kilitlenme
• Ağzı tam açamama
• Çiğneme sırasında ağrı veya yorgunluk
• Çene kaslarında hassasiyet
• Kulak çevresinde ağrı veya basınç hissi
• Baş ve yüz bölgesinde ağrı
• Diş sıkma veya diş gıcırdatma
• Çene hareketlerinde kısıtlanma

Ağrı uzun süre devam ediyorsa uzman değerlendirmesi gerekir. Ağız açma hareketi belirgin şekilde kısıtlanıyorsa da doktora veya diş hekimine başvurmak önemlidir.

Çene Eklemi Ağrısı Neden Olur?

Çene eklemi ağrısı farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Diş sıkma, diş gıcırdatma ve çene kaslarının aşırı kullanımı ağrıya yol açabilir. Eklem yapısındaki sorunlar da çene eklemi ağrısına neden olabilir.

Kıkırdak dokunun zamanla yıpranması, eklem iltihabı ve travmalar da ağrıya yol açabilmektedir. Ağrı bazen yalnızca çene hareketleri sırasında ortaya çıkar. Bazı kişilerde ise ağrı kulak çevresine, şakaklara veya yüze yayılabilir.

Bu nedenle devam eden çene eklemi ağrısının nedenini uzman değerlendirmelidir.

Çene Eklemi Bozukluğu Tanısı Nasıl Konur?

Doktor veya diş hekimi tanı sürecine hastanın şikâyetlerini dinleyerek başlar. Ağrının ne zaman ortaya çıktığını ve hangi hareketlerle arttığını değerlendirir. Ardından çenenin açılıp kapanma hareketlerini inceler.

Uzman ayrıca eklem seslerini ve çiğneme kaslarının durumunu kontrol eder. Gerekli durumlarda görüntüleme yöntemlerinden yararlanır.

Panoramik röntgen, manyetik rezonans görüntüleme (MR) ve bilgisayarlı tomografi (BT) eklem hakkında ayrıntılı bilgi sağlayabilir. Doktor, muayene ve görüntüleme sonuçlarını birlikte değerlendirir.

Bu değerlendirme sonucunda çene eklemi bozukluğunun nedenini belirler ve uygun tedavi planını oluşturur.

Çene Eklemi Bozukluğu Tedavisi

Çene eklemi bozukluğu tedavisi, sorunun nedenine ve belirtilerin şiddetine göre değişir. Doktor veya diş hekimi öncelikle ağrının kaynağını belirler. Ardından hastanın ihtiyaçlarına uygun bir tedavi planı oluşturur.

Tedavide şu yöntemler kullanılabilir:

• Çene eklemini zorlayan hareketleri azaltmak
• Yumuşak beslenmek
• Ağrı ve iltihabı azaltan ilaçlar kullanmak
• Çene kaslarını rahatlatan egzersizler yapmak
• Fizik tedavi uygulamak
• Gece plağı veya ağız içi aparey kullanmak
• Diş sıkma ve gıcırdatma sorununu tedavi etmek
• Gerekli durumlarda ileri tıbbi veya cerrahi tedavilere başvurmak

Her hasta aynı tedaviye ihtiyaç duymaz. Bu nedenle uzun süren çene eklemi ağrısı için kişinin kendi kendine tedavi uygulaması yerine uzman görüşü alması gerekir.

Çene Eklemi Bozukluğunda Diş Sıkmanın Etkisi

Diş sıkma ve diş gıcırdatma, çene eklemi ile çiğneme kaslarına sürekli baskı uygular. Özellikle gece dişlerini sıkan kişiler sabahları çene kaslarında yorgunluk veya ağrı hissedebilir. Bazı kişiler sabahları baş ağrısıyla da uyanabilir.

Diş sıkma alışkanlığı devam ettiğinde çene eklemi ve çevresindeki dokular daha fazla yük taşır. Diş hekimi, gerekli gördüğünde gece plağı gibi tedavi seçeneklerini değerlendirebilir.

Çene Eklemi Ağrısını Artıran Durumlar

Bazı günlük alışkanlıklar çene eklemine fazla yük bindirebilmektedir. Sert yiyecekleri uzun süre çiğnemek ağrıyı artırmaktadır. Sakız çiğnemek de çene kaslarını uzun süre çalıştırır.

Ağzı uzun süre açık tutmak ve büyük lokmaları ısırmak da çene eklemini zorlamaktadır. Stres dönemlerinde diş sıkma davranışı artmaktadır. Bu durum çene kaslarında gerginliği ve ağrıyı artırabilmektedir.

Tedavi sürecinde ağrıyı azaltmanın yanı sıra çene eklemini zorlayan alışkanlıkları değiştirmek de önemlidir.

Çene Eklemi Bozukluğu Kendiliğinden Geçer mi?

Bazı hafif çene eklemi sorunları dinlenme ve çeneyi zorlayan hareketlerden kaçınma ile azalmaktadır. Ancak belirtiler uzun süre devam edebilir veya tekrar ortaya çıkabilmektedir.

Ağrı giderek şiddetleniyorsa uzman değerlendirmesi gerekir. Ağız açmada belirgin kısıtlanma veya çene kilitlenmesi de doktor değerlendirmesi gerektirir.

Çene Eklemi Bozukluğundan Korunmak İçin Nelere Dikkat Edilmeli?

Çene eklemini korumak için günlük yaşamda bazı alışkanlıklara dikkat etmek gerekir. Sert yiyecekleri uzun süre çiğnememek eklem üzerindeki yükü azaltabilmektedir. Sürekli sakız çiğnememek de çene kaslarının fazla çalışmasını önleyebilmektedir. Ağzı gereğinden fazla açmaktan da kaçınmak gerekir. Diş sıkma veya gıcırdatma sorunu yaşayan kişiler diş hekimine başvurmalıdır.

Sık Sorulan Sorular