İdrarda Kan Neden Olur? Hematüri Belirtileri ve Nedenleri

İdrarda kan görülmesi, idrarın pembe, kırmızı veya kahverengi görünmesine neden olmaktadır. Bu durum tıpta hematüri olarak adlandırılmaktadır. İdrarda kan görülmesi, idrar yollarında kanamaya neden olan farklı durumlarla ilişkilidir. Bu nedenle nedeninin belirlenmesi için doktor değerlendirmesi yapılmaktadır.

Hematüri, gözle fark edilebildiği gibi yalnızca idrar tahlili sırasında da ortaya çıkmaktadır. Herhangi bir belirti bulunmasa bile idrar testinde kan hücrelerinin görülmesi değerlendirmeye alınmaktadır.

İdrarda Kan Görülmesi Neden Olur?

İdrarda kan görülmesi, idrar sisteminin farklı bölümlerinden kaynaklanmaktadır. Böbrekler, üreterler, mesane veya idrar kanalı ile ilgili çeşitli hastalıklar hematüriye neden olmaktadır.

Başlıca nedenler arasında:

• İdrar yolu enfeksiyonları
• Böbrek ve idrar yolu taşları
• Böbrek hastalıkları
• Mesane ve böbrek tümörleri
• Prostat hastalıkları
• İdrar yollarında meydana gelen yaralanmalar
• Yoğun fiziksel egzersiz
• Bazı ilaçların kullanımı yer alır.

Nedeni belirlemek için kişinin yaşı, cinsiyeti, mevcut hastalıkları, kullandığı ilaçlar ve eşlik eden belirtiler birlikte değerlendirilmektedir.

Hematüri Türleri

Hematüri iki temel şekilde görülmektedir.

Makroskopik Hematüri

Makroskopik hematüride idrardaki kan çıplak gözle fark edilmektedir. İdrar pembe, kırmızı veya koyu kahverengi bir renk almaktadır. Kan miktarı, hastalığın ciddiyeti hakkında her zaman doğrudan bilgi vermemektedir.

Mikroskopik Hematüri

Mikroskopik hematüride idrar normal görünür. Kan hücreleri yalnızca idrar tahlili veya mikroskobik inceleme sırasında tespit edilir. Bu nedenle idrar renginde herhangi bir değişiklik olmaması, idrar yollarında kanama bulunmadığı anlamına gelmez.

İdrar Yolu Enfeksiyonları

İdrar yolu enfeksiyonları, hematürinin yaygın nedenleri arasında yer alır. Enfeksiyon mesaneyi veya idrar yollarının diğer bölümlerini etkilediğinde idrarda kan görülebilir. Yanma, sık idrara çıkma, idrar yaparken ağrı, kötü kokulu idrar ve alt karın bölgesinde rahatsızlık gibi belirtiler de eşlik edebilir. Enfeksiyon tedavi edildiğinde hematüri de ortadan kalkabilir.

Böbrek ve İdrar Yolu Taşları

Böbrek veya idrar yollarında bulunan taşlar, idrar yolu dokularını tahriş ederek kanamaya neden olmaktadır. Bu durumda idrarda kan görülmesinin yanında özellikle yan veya bel bölgesinde şiddetli ağrı ortaya çıkmaktadır. Taşın bulunduğu bölgeye bağlı olarak kasık veya karın bölgesine yayılan ağrı, bulantı ve kusma da görülmektedir.

Böbrek Hastalıkları

Bazı böbrek hastalıkları, böbreğin kanı süzmesini sağlayan yapılarda hasara neden olarak idrarda kan görülmesine yol açmaktadır. Bu durumlarda idrar tahlilinde kan hücrelerinin yanı sıra protein gibi farklı bulgular da ortaya çıkmaktadır. Doktor, gerekli değerlendirmeler doğrultusunda kan testleri ve böbrek fonksiyonlarını değerlendiren incelemeler yapmaktadır.

Prostat Hastalıkları

Erkeklerde prostat büyümesi, prostat enfeksiyonu veya prostatla ilişkili diğer hastalıklar hematüriye neden olabilir.

Özellikle ileri yaşlarda idrara başlamada güçlük, sık idrara çıkma, gece idrara kalkma ve idrar akışında zayıflama gibi şikâyetlerle birlikte kan görülmesi durumunda üroloji değerlendirmesi gerekir.

Mesane ve Böbrek Tümörleri

Hematüri, mesane veya böbrek tümörlerinin belirtileri arasında yer alabilir. Özellikle ağrı olmadan ortaya çıkan ve tekrarlayan kanlı idrar dikkatle değerlendirilmelidir.

Her hematüri kanser anlamına gelmez. Ancak özellikle risk faktörleri bulunan kişilerde altta yatan nedeni belirlemek için gerekli incelemelerin yapılması önemlidir.

İdrarda Kan Görülmesine Eşlik Eden Belirtiler

Hematürinin yanında farklı şikâyetler de ortaya çıkabilir. Eşlik eden belirtiler, kanamanın nedenini belirlemede doktora yardımcı olur.

Bunlar arasında:

• İdrar yaparken yanma veya ağrı
• Sık idrara çıkma
• Bel ve yan ağrısı
• Kasık ağrısı
• Ateş ve titreme
• İdrar yapmada güçlük
• Pıhtılı idrar
• Halsizlik bulunabilir.

Bazı kişilerde ise yalnızca idrar renginde değişiklik görülür ve başka bir belirti ortaya çıkmaz.

Hematüri Tanısı

İdrarda kan görülmesinin nedenini belirlemek için öncelikle ayrıntılı hasta öyküsü alınmakta ve fizik muayene yapılmaktadır. Ardından idrar tahlili ve gerekli kan testleri uygulanmaktadır. Doktor, bulgular doğrultusunda ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi veya farklı görüntüleme yöntemlerinden yararlanmaktadır. Mesane ve idrar kanalının değerlendirilmesi gerektiğinde sistoskopi uygulanmaktadır.

Tanı yöntemi, kişinin yaşı, belirtileri, risk faktörleri ve ilk test sonuçları doğrultusunda belirlenmektedir.

İdrarda Kan Görülmesi Nasıl Tedavi Edilir?

Hematüri için doğrudan tek bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır. Tedavi, kanamaya neden olan hastalığa göre planlanmaktadır.

İdrar yolu enfeksiyonunda uygun ilaç tedavisi uygulanırken böbrek veya idrar yolu taşlarında taşın boyutu ve konumuna göre farklı tedavi seçenekleri değerlendirilmektedir. Prostat hastalıklarında ise altta yatan probleme yönelik ilaç veya diğer tedaviler uygulanmaktadır.

Tümör şüphesi bulunan kişilerde gerekli görüntüleme, biyopsi ve diğer incelemelerin sonuçlarına göre tedavi planı oluşturulmaktadır.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

İdrarda gözle görülür kan fark edildiğinde, özellikle kanama tekrarlıyorsa veya başka belirtiler eşlik ediyorsa üroloji değerlendirmesi gerekir.

Kanlı idrarla birlikte şiddetli bel veya yan ağrısı, ateş, pıhtılı idrar, idrar yapamama veya belirgin halsizlik görülmesi durumunda gecikmeden tıbbi değerlendirme alınmalıdır.

Sık Sorulan Sorular